Mái nhà là một trong những phần quan trọng nhất của công trình kiến trúc, không chỉ có vai trò bảo vệ ngôi nhà khỏi các tác động của thời tiết mà còn góp phần tạo nên giá trị thẩm mỹ tổng thể. Trong số các vật liệu dùng để lợp mái, ngói luôn là lựa chọn được ưa chuộng tại Việt Nam do tính bền vững, khả năng cách nhiệt tốt và vẻ đẹp truyền thống.
Hiện nay, cùng với sự phát triển của công nghệ và xu hướng thiết kế hiện đại, thị trường có rất nhiều loại ngói khác nhau, mỗi loại có đặc điểm riêng phù hợp với từng nhu cầu sử dụng. Bài viết này sẽ giới thiệu một số loại ngói lợp mái nhà phổ biến hiện nay.
1. Ngói đất nung truyền thống
Ngói đất nung là loại ngói truyền thống có lịch sử lâu đời và phổ biến rộng rãi ở Việt Nam. Được làm từ đất sét nung ở nhiệt độ cao, loại ngói này có màu đỏ cam đặc trưng, mang đến vẻ đẹp mộc mạc và cổ kính, gắn liền với những công trình kiến trúc xưa như đình, chùa, nhà cổ.
Loại ngói này có nhiều hình dạng, phổ biến nhất bao gồm ngói vảy cá, ngói mũi hài, ngói lưu ly, ngói màn, ngói âm dương, mỗi loại mang một nét riêng biệt và phù hợp với từng kiểu kiến trúc truyền thống khác nhau.
Ưu điểm nổi bật của ngói đất nung là khả năng cách nhiệt tốt, giúp điều hòa nhiệt độ bên trong ngôi nhà, mát mẻ vào mùa hè và ấm áp vào mùa đông. Độ bền của ngói đất nung rất cao, có thể lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm năm nếu được thi công và bảo dưỡng đúng cách. Hơn nữa, vật liệu này hoàn toàn thân thiện với môi trường, không chứa hóa chất độc hại và có thể tái chế.
Tuy nhiên, ngói đất nung cũng có những nhược điểm nhất định. Trọng lượng của ngói tương đối nặng, đòi hỏi kết cấu mái phải vững chắc để chịu được tải trọng. Khả năng chống rêu mốc của ngói đất nung không cao bằng các loại ngói hiện đại, đặc biệt ở những vùng có độ ẩm cao hoặc ít ánh nắng mặt trời, dễ dẫn đến việc mái nhà bị bám rêu, làm mất đi vẻ đẹp ban đầu và có thể ảnh hưởng đến tuổi thọ của ngói.
Mặc dù vậy, với vẻ đẹp truyền thống và sự bền bỉ đã được kiểm chứng qua thời gian, ngói đất nung vẫn luôn là lựa chọn hàng đầu cho những ai yêu thích sự cổ kính và gần gũi với thiên nhiên.
2. Ngói xi măng (ngói bê tông)
Ngói xi măng hay còn gọi ngói bê tông là một bước tiến vượt trội về công nghệ, khắc phục nhiều nhược điểm của ngói đất nung. Loại ngói này được sản xuất từ hỗn hợp xi măng, cát, nước và các phụ gia, sau đó được ép thủy lực hoặc đúc khuôn để tạo hình. Bề mặt ngói thường được phủ một lớp sơn đặc biệt để tạo màu sắc và tăng cường khả năng chống thấm, chống bám bụi, rêu mốc.
Lớp sơn phủ bề mặt còn giúp loại ngói này có bảng màu phong phú, từ những gam màu truyền thống như đỏ, cam đến các màu hiện đại như xám, xanh dương, phù hợp với mọi phong cách kiến trúc. Thế nhưng, sau một thời gian dài sử dụng dưới tác động của nắng mưa, đặc biệt là ở những vùng có khí hậu khắc nghiệt, lớp sơn phủ có thể bị phai màu, ảnh hưởng đến thẩm mỹ.
Một trong những ưu điểm lớn của ngói xi măng là độ bền cơ học cao, chịu được va đập mạnh và không bị vỡ vụn dễ dàng như ngói đất nung. Với dây chuyền sản xuất hiện đại, ngói xi măng có kiểu dáng phong phú như ngói sóng hoặc ngói phẳng, phù hợp với nhiều phong cách kiến trúc từ cổ điển đến hiện đại.
Ngoài ra, trọng lượng của ngói xi măng cũng nhẹ hơn so với ngói đất nung, giúp giảm tải trọng cho kết cấu mái và khung nhà. Tuy nhiên, khả năng cách nhiệt của nó không bằng ngói đất nung do mật độ vật liệu và cấu trúc sản xuất.
3. Ngói tráng men (ngói ceramic)
Đây là dòng sản phẩm cao cấp trong các loại ngói hiện nay. Ngói tráng men còn có tên gọi khác là ngói ceramic, được làm từ đất sét tinh luyện và các khoáng chất khác, sau đó được phủ một lớp men gốm trên bề mặt và trải qua quá trình nung ở nhiệt độ cao (thường trên 1200ºC).
Ngói tráng men sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội, trong đó khả năng chống thấm nước, chống bám bụi và rêu mốc vượt trội được đánh giá cao. Điều này giúp mái nhà luôn giữ được vẻ đẹp như mới theo thời gian mà không cần bảo dưỡng nhiều.
Bên cạnh đó, loại ngói này có nhiều màu sắc phong phú và độ bóng khác nhau, phù hợp với nhiều phong cách kiến trúc từ cổ điển đến đương đại. Độ bền màu của ngói ceramic là gần như vĩnh cửu do màu sắc được tạo ra bởi lớp men nung ở nhiệt độ cao, không bị phai nhạt dưới tác động của thời tiết.
Dòng sản phẩm này còn có khả năng cách nhiệt và cách âm tốt, góp phần tạo không gian sống tiện nghi hơn. Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất của ngói tráng men là giá thành cao hơn đáng kể so với ngói đất nung và ngói xi măng. Quá trình sản xuất phức tạp, yêu cầu công nghệ cao và nguyên vật liệu chọn lọc là lý do khiến chi phí của loại ngói này cao hơn.
Dù vậy, với những ưu điểm về thẩm mỹ và độ bền vượt trội, ngói tráng men vẫn là lựa chọn lý tưởng cho những công trình đòi hỏi sự đẳng cấp và lâu bền.
Việc lựa chọn loại ngói lợp mái nhà phù hợp là một quyết định quan trọng, ảnh hưởng không nhỏ đến tuổi thọ, tính thẩm mỹ và giá trị của công trình. Do đó, người tiêu dùng cần cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố như phong cách kiến trúc mong muốn, điều kiện khí hậu địa phương, ngân sách đầu tư và kỳ vọng về độ bền để đưa ra lựa chọn tối ưu nhất cho ngôi nhà của mình, đảm bảo một mái nhà không chỉ vững chãi mà còn đẹp mắt và hài hòa với tổng thể công trình.
